Trong thực hành lâm sàng, một trong những tình huống rất thường gặp là người bệnh đến khám với cảm giác “tim đập nhanh”, “hồi hộp”, “khó thở” hoặc “cảm giác sắp ngất”. Điều đáng nói là những triệu chứng này có thể xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân hoàn toàn khác nhau: tim mạch (rối loạn nhịp tim) hoặc tâm thần (rối loạn lo âu).
Sự chồng lấp về triệu chứng khiến nhiều người nhầm lẫn, dẫn đến hoặc là lo lắng quá mức, hoặc ngược lại là bỏ sót một vấn đề tim mạch quan trọng. Việc hiểu đúng hai tình trạng này không chỉ giúp giảm lo âu không cần thiết mà còn giúp nhận diện sớm những dấu hiệu nguy hiểm.
Lý do cốt lõi nằm ở chỗ: cả hai đều liên quan đến hệ thần kinh tự chủ (autonomic nervous system).
Khi cơ thể rơi vào trạng thái lo âu hoặc stress, hệ thần kinh giao cảm sẽ được kích hoạt, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và tăng nhịp thở. Đây là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể (fight-or-flight response).
Theo Cleveland Clinic, lo âu có thể gây ra các triệu chứng thể chất rõ rệt như tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở và đau ngực – những triệu chứng rất giống với bệnh tim.
Ngược lại, một số rối loạn nhịp tim cũng gây cảm giác bất thường trong lồng ngực, làm người bệnh lo lắng, từ đó kích hoạt thêm phản ứng lo âu. Điều này tạo thành một vòng xoắn triệu chứng – lo âu – triệu chứng.
Cả hai đều liên quan đến hệ thần kinh tự chủ (Nguồn: Sưu tầm)
Theo American Heart Association, các triệu chứng của rối loạn nhịp tim có thể bao gồm hồi hộp, choáng váng, khó thở và đau ngực – trùng lặp đáng kể với triệu chứng lo âu.
Chính sự giao thoa này khiến việc phân biệt chỉ dựa vào cảm giác chủ quan trở nên rất khó khăn.
Rối loạn nhịp tim (arrhythmia) là tình trạng tim đập bất thường về tần số hoặc nhịp điệu – có thể quá nhanh (tachycardia), quá chậm (bradycardia) hoặc không đều.
Theo National Heart, Lung, and Blood Institute, rối loạn nhịp tim xảy ra khi hệ thống điện của tim hoạt động không bình thường, làm thay đổi cách tim đập.
Rối loạn nhịp tim (Nguồn: Sưu tầm)
Các triệu chứng thường gặp:
Mức độ nguy hiểm rất khác nhau:
Rối loạn lo âu là tình trạng lo lắng kéo dài, quá mức và khó kiểm soát, thường đi kèm với các triệu chứng cơ thể như hồi hộp, căng thẳng, khó thở hoặc bồn chồn.
Rối loạn lo âu (Nguồn: Sưu tầm)
Theo National Institute of Mental Health, rối loạn lo âu không chỉ là cảm giác lo lắng thông thường mà là một tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đến chức năng hàng ngày.
Xem thêm:
Sự nhầm lẫn chủ yếu đến từ việc hai tình trạng này có nhiều triệu chứng giống nhau:
Theo Cleveland Clinic, các triệu chứng thể chất của lo âu có thể rất giống với bệnh tim, khiến nhiều người tin rằng họ đang gặp vấn đề tim mạch.
Ngoài ra, cả hai đều có thể:
Dù có nhiều điểm giống nhau, vẫn có một số dấu hiệu giúp định hướng:
Lo âu:
Rối loạn nhịp tim:
Lo âu:
Rối loạn nhịp tim:
Lo âu:
Rối loạn nhịp tim:
Lo âu:
Rối loạn nhịp tim:
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh: không có dấu hiệu nào đủ để tự chẩn đoán chắc chắn. Nhiều trường hợp cần điện tâm đồ (ECG) hoặc Holter để xác định.
Một số dấu hiệu cần được đánh giá y khoa khẩn cấp:
Theo American Heart Association, các triệu chứng như đau ngực, ngất hoặc khó thở kèm nhịp tim bất thường cần được đánh giá ngay lập tức.
Nên khám rối loạn lo âu càng sớm càng tốt (Nguồn: Sưu tầm)
Ngay cả khi nghi ngờ lo âu, vẫn cần loại trừ nguyên nhân tim mạch trước.
Việc tự chẩn đoán dựa trên cảm giác chủ quan rất dễ dẫn đến sai lệch vì:
1. Triệu chứng chồng lấp
Hai tình trạng có biểu hiện rất giống nhau, khiến việc phân biệt bằng cảm giác gần như không đáng tin cậy.
2. Lo âu có thể “giả” bệnh tim
Lo âu có thể gây triệu chứng rất thật, khiến người bệnh tin rằng mình có bệnh tim nghiêm trọng.
3. Bệnh tim có thể bị bỏ sót
Ngược lại, nếu cho rằng tất cả chỉ là lo âu, có thể bỏ qua các rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
4. Cần phương tiện chẩn đoán
Chẩn đoán rối loạn nhịp tim cần:
Trong khi rối loạn lo âu cần đánh giá tâm lý – tâm thần.
Rối loạn nhịp tim và rối loạn lo âu là hai tình trạng khác nhau nhưng có thể biểu hiện rất giống nhau. Sự nhầm lẫn là điều dễ hiểu, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được đánh giá đúng.
Những điểm quan trọng cần nhớ:
Hiểu đúng không chỉ giúp giảm lo lắng không cần thiết, mà còn giúp bạn bảo vệ sức khỏe một cách chủ động và an toàn hơn.
Liên hệ tư vấn bởi Phòng khám Tâm lý – Tâm thần Đức Tâm An:
Đặt lịch hẹn ngay hôm nay để được tư vấn và điều trị một cách toàn diện và khoa học!
Tài liệu tham khảo
Tư vấn chuyên môn bài viết: ThS.BSNT. Bùi Thanh Tùng – Phòng khám Đức Tâm An
Trong cuộc sống, ai cũng từng trải qua cảm giác lo lắng. Lo trước kỳ thi, hồi hộp khi phỏng vấn hay căng thẳng trước một biến cố quan trọng đều là phản ứng bình thường của con người. Tuy nhiên, khi lo âu kéo dài, xuất hiện quá mức và bắt đầu ảnh hưởng […]
Trong thực tế lâm sàng, một trong những rào cản lớn nhất khi điều trị trầm cảm không phải là thiếu phương pháp điều trị, mà là những hiểu lầm xoay quanh thuốc chống trầm cảm. Không ít người khi được kê thuốc thường có tâm lý lo sợ: “uống có bị lệ thuộc không?”, “có […]
Trầm cảm không chỉ đơn thuần là một giai đoạn buồn bã hay mất động lực thoáng qua, mà là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng có thể tác động sâu sắc đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của người bệnh. Nhiều người có thể hồi phục sau đợt trầm cảm đầu […]
Không có một câu trả lời chung cho câu hỏi: “Thời gian điều trị rối loạn lo âu là bao lâu?”. Trên thực tế, mỗi người sẽ có một lộ trình hồi phục khác nhau, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại rối loạn, mức độ nặng nhẹ, thời gian có triệu chứng trước […]
